Een seizoenskalender laat per maand zien wat je in Nederland kunt zaaien, oogsten, wildplukken en inmaken. Nu, eind september en in oktober, oogst je bijvoorbeeld pompoen, appels en de laatste kruiden, pluk je bramen en rozenbottels en is het tijd voor zuurkool en een wintervoorraad gedroogde kruiden. De kalender opent op de huidige maand; kies een andere maand of filter op wat je wilt doen. Het zijn richtmaanden voor een gemiddeld jaar: het weer schuift, dus kijk vooral naar je eigen plek.
Januari
Zaaien en binnen kweken
Oogsten
- Boerenkool, spruitjes en prei uit de wintermoestuin
- Pastinaak en schorseneren
- Microgreens van je eigen tray
Wildplukken
- Vogelmuur, zachte groene toppenLet op: Lijkt op guichelheil, die licht giftig is. Vogelmuur herken je aan één lijntje haartjes langs de stengel.
- Rustige maand: een veldgids lezen voor het voorjaar
Februari
Zaaien en binnen kweken
- Tomaat, paprika en aubergine binnen voorzaaien, op een warme lichte plek
- Eind februari: tuinbonen buiten, als de grond niet bevroren is
- Microgreens binnen
Oogsten
- Boerenkool, spruitjes, prei en witlof
- Veldsla en winterpostelein onder glas
Wildplukken
- VogelmuurLet op: Lijkt op guichelheil, die licht giftig is. Vogelmuur herken je aan één lijntje haartjes langs de stengel.
- In zachte winters de eerste brandneteltopjesLet op: Draag handschoenen en pluk alleen de bovenste jonge topjes, niet naast een drukke weg of een hondenuitlaatplek.
Maart
Zaaien en binnen kweken
- Radijs, spinazie, sla en tuinbonen buiten, eventueel onder vlies
- Peterselie en bieslook binnen op de vensterbank
- Tomaten binnen voorzaaien
Oogsten
- Prei en de laatste boerenkool
- Eind maart in zachte voorjaren de eerste rabarber
Wildplukken
- Jonge brandneteltopjesLet op: Draag handschoenen en pluk alleen de bovenste jonge topjes, niet naast een drukke weg of een hondenuitlaatplek.
- Jong paardenbloemblad, voor de bloei het minst bitter
- ZevenbladLet op: Zevenblad is een schermbloemige: in die familie zitten ook dodelijk giftige soorten zoals gevlekte scheerling. Pluk hem alleen als je hem zeker herkent, bijvoorbeeld uit je eigen tuin.
April
Zaaien en binnen kweken
- Wortel, bieten, erwten, sla en radijs buiten
- Basilicum binnen op een warme vensterbank
- Eind april: courgette en pompoen binnen voorzaaien
- Kruiden in potten naar buiten bij zacht weer
Oogsten
- Rabarber, radijs, spinazie en de eerste sla
- Bieslook en peterselie
Wildplukken
- Brandnetel en paardenbloembladLet op: Draag handschoenen en pluk alleen de bovenste jonge topjes, niet naast een drukke weg of een hondenuitlaatplek.
- ZevenbladLet op: Zevenblad is een schermbloemige: in die familie zitten ook dodelijk giftige soorten zoals gevlekte scheerling. Pluk hem alleen als je hem zeker herkent, bijvoorbeeld uit je eigen tuin.
Mei
Zaaien en binnen kweken
- Na de ijsheiligen (rond 11 tot 15 mei): tomaat, courgette, pompoen en bonen naar buiten
- Boerenkool en spruitjes zaaien voor de winter
- Basilicum buiten in een pot op een warm plekje
Oogsten
- Asperges, radijs, sla, spinazie en rabarber
- Verse kruiden van de vensterbank
Wildplukken
- Eind mei: vlierbloesemLet op: Pluk alleen van de gewone vlier, een struik of boompje. Kruidvlier is een kruidachtige plant zonder houtige stam, met rechtopstaande bloemschermen, en is giftig.
- Brandneteltopjes, voor de bloeiLet op: Draag handschoenen en pluk alleen de bovenste jonge topjes, niet naast een drukke weg of een hondenuitlaatplek.
Juni
Zaaien en binnen kweken
- Bonen, andijvie en sla doorzaaien
- Microgreens kan altijd, ook in de zomer
Oogsten
- Aardbeien, tuinbonen en peultjes
- Munt, citroenmelisse en salie
- Asperges tot ongeveer 24 juni
Wildplukken
- VlierbloesemLet op: Pluk alleen van de gewone vlier, een struik of boompje. Kruidvlier is een kruidachtige plant zonder houtige stam, met rechtopstaande bloemschermen, en is giftig.
Juli
Zaaien en binnen kweken
- Begin juli: bieten en andijvie
- Radijs en sla doorzaaien
Oogsten
- Courgette, bonen, komkommer en bessen
- Knoflook oogsten en laten drogen
- Kruiden knippen voor ze bloeien
Wildplukken
Augustus
Zaaien en binnen kweken
- Spinazie, veldsla en winterpostelein
- Radijs voor een najaarsoogst
Oogsten
- Tomaten, courgette, bonen en pruimen
- De eerste vroege appels
Wildplukken
- Bramen
- Eind augustus: vlierbessenLet op: Alleen rijpe, donkere bessen zonder steeltjes, en altijd verhit. Rauwe bessen en groene delen kunnen misselijk maken. Kruidvlier is giftig.
- Hazelnoten
September
Zaaien en binnen kweken
- Veldsla, winterpostelein en spinazie
- Microgreens binnen, nu het buiten stiller wordt
- Oesterzwam op koffiedik
Oogsten
- Appels, peren, pompoen en de laatste tomaten
- De laatste knip van je kruiden
Wildplukken
- Bramen en hazelnoten
- VlierbessenLet op: Alleen rijpe, donkere bessen zonder steeltjes, en altijd verhit. Rauwe bessen en groene delen kunnen misselijk maken. Kruidvlier is giftig.
- Eind september: rozenbottelsLet op: De haartjes rond de pitjes irriteren mond en darmen. Zeef siroop door een doek of haal de pitjes er zorgvuldig uit.
Oktober
Zaaien en binnen kweken
- Knoflook poten
- Microgreens binnen
- Paddenstoelen kweken in huis
Oogsten
- Pompoen, appels, kool, pastinaak en knolselderij
- Oesterzwam uit je eigen emmer
Wildplukken
- RozenbottelsLet op: De haartjes rond de pitjes irriteren mond en darmen. Zeef siroop door een doek of haal de pitjes er zorgvuldig uit.
- Tamme kastanjesLet op: Alleen tamme kastanje: een bolster vol fijne stekels, met een noot met een puntje. De paardenkastanje heeft een bolster met enkele stompe stekels en een ronde, glanzende noot, en is giftig.
- Wilde paddenstoelen: alleen kijkenLet op: Wilde paddenstoelen pluk ik niet om te eten. Veel eetbare soorten hebben giftige dubbelgangers; laat determineren door een expert of houd het bij kijken en fotograferen.
Conserveren
- RozenbottelsiroopLet op: De haartjes rond de pitjes irriteren mond en darmen. Zeef siroop door een doek of haal de pitjes er zorgvuldig uit.
- Kool fermenteren
- Pompoen koel en droog bewaren
November
Zaaien en binnen kweken
- Tot half november: knoflook poten
- Microgreens en kiemgroente binnen
Oogsten
- Boerenkool; veel mensen vinden hem na een nachtvorst zoeter
- Spruitjes, prei, knolselderij en pastinaak
Wildplukken
- Sleedoornbessen na de eerste nachtvorstLet op: Alleen het vruchtvlees gebruiken, de pitten niet kraken of eten. Rauw zijn ze erg wrang; na de eerste nachtvorst worden ze zachter.
- RozenbottelsLet op: De haartjes rond de pitjes irriteren mond en darmen. Zeef siroop door een doek of haal de pitjes er zorgvuldig uit.
- VogelmuurLet op: Lijkt op guichelheil, die licht giftig is. Vogelmuur herken je aan één lijntje haartjes langs de stengel.
December
Zaaien en binnen kweken
Oogsten
- Boerenkool, spruitjes, prei, witlof en schorseneren
- Microgreens voor de feestdagen
Wildplukken
- VogelmuurLet op: Lijkt op guichelheil, die licht giftig is. Vogelmuur herken je aan één lijntje haartjes langs de stengel.
- Rustige maand: plukplekken en regels voor volgend jaar uitzoeken
Zo gebruik je de kalender
Kies bovenaan een maand. Met de knoppen eronder filter je op zaaien en binnen kweken, oogsten, wildplukken of conserveren. Bij veel regels staat een link naar een gids, rekenhulp of product dat erbij past. Wil je een concrete datum voor je eigen tray of pot, zet hem dan in de oogstplanner: die rekent vanaf je startdatum en maakt een agenda-afspraak.
Wildplukken: mijn regels
- Alleen wat je zeker herkent. Bij soorten met giftige dubbelgangers staat een waarschuwing. Twijfel is een nee.
- Alleen waar het mag. In veel natuurgebieden is plukken niet toegestaan of alleen beperkt. Beschermde soorten pluk je nooit.
- Een handvol, en het meeste laten staan. Voor dieren, insecten en de plant zelf.
- Niet langs drukke wegen of hondenuitlaatplekken.
- Geen wilde paddenstoelen om te eten, tenzij een expert ze voor je gedetermineerd heeft.
Hoe ik dat in de praktijk doe, lees je in wildpluk-ethiek. Een goede veldgids is het beste gereedschap; die van mij staat bij Natuur.
Waarom de kalender elk jaar een beetje schuift
Een zachte winter geeft vroege brandnetels, een koud voorjaar schuift alles twee weken op. Aan de kust is het in het voorjaar kouder en in de herfst langer zacht; in een stadstuin is het vaak warmer dan op het platteland. Ik gebruik de kalender daarom als geheugensteun, niet als rooster. Nachtvorst en de temperatuur van de grond beslissen wanneer iets echt naar buiten kan.
Verder lezen per seizoen
Voor het najaar staat alles bij elkaar op Seizoen najaar. Mijn seizoensgids lente en herfst vertelt hoe ik door het jaar kook en inmaak. Binnen kweken begint bij Kweken, inmaken en drogen bij Conserveren. Handige rekenhulpen: de microgreens zaadcalculator, de droogtijd voor kruiden en de zoutcalculator voor fermenteren. Alles staat bij rekenhulpen en planners.
Veelgestelde vragen
Wanneer zaai ik buiten in Nederland?
Stevige gewassen zoals tuinbonen, radijs, spinazie en sla kunnen vanaf eind februari of maart buiten, eventueel onder vlies. Vorstgevoelige gewassen zoals tomaat, courgette, pompoen en bonen zet ik pas buiten na de ijsheiligen, rond 11 tot 15 mei. Tot die tijd zaai ik ze binnen voor.
Wat kan ik in de winter kweken?
Binnen gaat het hele jaar door: microgreens en kiemgroente op de vensterbank, oesterzwam op koffiedik en keukenkruiden, eventueel onder een lamp. Buiten oogst je in de winter vooral wat er al staat: boerenkool, spruitjes, prei, pastinaak en veldsla onder glas.
Welke wilde planten zijn veilig om te plukken?
Ik houd het bij soorten die ik zeker herken: brandnetel, paardenbloem, braam, vlier, rozenbottel en hazelnoot. Bij soorten met giftige dubbelgangers, zoals zevenblad of vlier, staat een waarschuwing in de kalender. Twijfel je, pluk dan niet. Wilde paddenstoelen pluk ik niet om te eten.
Mag ik overal wildplukken?
Nee. Beschermde soorten pluk je nooit, en in veel natuurgebieden is plukken niet toegestaan of alleen beperkt. Kijk op de borden of de website van de terreinbeheerder wat er mag. Ik pluk een handvol voor eigen gebruik, langs het pad, en laat altijd het meeste staan.
Waarom klopt de kalender niet precies met mijn tuin?
Het weer schuift elk jaar een paar weken, en er zijn verschillen tussen de kust, het binnenland en een warme stadstuin. De kalender geeft richtmaanden voor een gemiddeld Nederlands jaar. Kijk vooral naar je eigen plek: de grondtemperatuur en nachtvorst bepalen meer dan de datum.